Mahmut Şevket Paşa Türbesi
|
Mimar:
Osmanlı’nın son dönem sadrazamlarından olan ve II. Meşrutiyet yıllarında,1908 Devrimi’nde gösterdiği başarılardan dolayı halk tarafından “Hürriyet Kahramanı” ilan edilen Mahmud Şevket Paşa, yaveri Halil Bey ve uşağı Kazım Efendi için devlet tarafından yaptırılmıştır.
Birinci Ulusal Mimarlık üslubundaki yapı, Anadolu Türk mimarlığında rastlanan baldaken tipi ve eyvan tipi türbeleri birleştiren ilgi çekici bir örnektir. Ulusal Mimarlık üslubu çerçevesinde Osmanlı, Arap, ve Alman etkileri altında biçimlenmiştir. Dönemin siyasal, toplumsal ve ruhbilimsel karışıklığının sanata nasıl yansıdığını gösteren önemli bir son dönem Osmanlı yapısıdır.Yapı malzemesi olarak kesme küfeki taşı, beyaz ve siyah mermerin kullanıldığı türbe, üç yönden açık olan ve merdivenlerle ulaşılan, kare planlı, üzeri çift cidarlı kubbeyle örtülü baldaken bir bölüm ile buna bitişik sekizgen planlı, üzeri yarım kubbeyle örtülü bir eyvandan oluşmaktadır. Kısa bir kasnağa oturan kubbe, dört adet sivri kemerle taşınmaktadır. Ön cephede bulunan kemeri taşıyan kısa ve kalın siyah mermer sütunlar yapıya Alman mimarisini anımsatan, ağır ve hantal bir görünüm kazandırmaktadır. Kubbeye geçişi sağlayan pandantiflerin üçgen pahlarla kademelendirilerek dışardan belirginleştirilmesi, son dönem Arap mimarisini ve 15. yüzyıl Memlük türbelerini anımsatmaktadır. Merdiven kenarları iri mermer babalarla belirlenmiştir. Zemini mermer döşeli olan türbenin ortasında Mahmud Şevket Paşa’nın mermer sandukası yer almakta, asıl mezar odası ise türbenin altında bulunmaktadır Yaveri İbrahim Halil Bey ile Kazım Efendi’nin sandukaları baldaken bölümün arkasında bulunan eyvanın içindedir. Bu eyvan bölümünün cepheleri, sivri kemerli nişler içine yerleştirilen demir şebekeli dikdörtgen pencerelerle belirlenmiştir. Yapıda cephe bezemesi olarak dikkat çeken, kubbe kasnağındaki Türk üçgenleri, eyvan kubbesini dolanan ve ana kubbeyi taşıyan ayaklara dek uzanan enli bir yazı kuşağı, kemerlerin kilit taşlarındaki gülçeler, öndeki sütunların mukarnaslı başlıkları, merdiven babalarının külah kenarlarında ve korkuluklarında bulunan rumi motifleri ince ve özenli bir işçilik sunulurken, Klasik Osmanlı zevkini canlandırmaktadır.
Kaynak :
Yıldırım Yavuz; “Mimar Kemalettin ve Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi”, s.30-31, Ankara 1981.
Yıldırım Yavuz; “Mahmud Şevket Paşa Türbesi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C.5, s.272-273, İstanbul 1994.
|
|