Oscar Niemeyer
1907, Rio de Janeiro
- .
|
Brezilyalı mimar.
Brezilya’nın başkentinde gerçekleştirdiği resmi yapılarla tanınmıştır ve Le Corbusier’nin yakın bir izleyicisidir.
Oscar Niemeyer Soares Filho, 1934’te Rio de Janeiro Güzel Sanatlar Okulu’ndan mezun olmuş ve Costa’nın yanında çalışmaya başlamıştır. 1936’da Le Corbuiser’nin Rio de Janeiro Üniversitesi tasarımında danışmanlık yapmak üzere Brezilya’ya gelmesi Niemeyer için bir dönüm noktası olmuştur. Costa’nın Le Corbusier ile çalışmak üzere kurduğu tasarım grubunda yer alan Niemeyer, Le Corbuiser’nin tasarım felsefesini kısa zamanda benimsemiş, Uluslar arası Üslubu Brezilya’nın tropik iklimine uyarlama çabaları ilerideki çalışmalarının temel ilkesini oluşturmuştur. Tek başına gerçekleştirdiği ilk yapı Rio de Janeiro’daki bir kreştir (1937). Yapının batı cephesi Costa ile birlikte gerçekleştirdiği ‘Eğitim ve Sağlık Bakanlığı Binası’nda (1937-43) Le Corbusier’nin öncülüğünü yaptığı güneş kırıcılarla donatılmıştır. Niemeyer Modernist hareketin bir yandaşı olmasına karşın heykelsi nitelikleri ağır basan, birbirlerine karşıt biçimlerde yapılar tasarlamış; bu anlayış içinde 1939 New York Dünya Fuarında Brezilya Pavyonunu (Costa ile), 1940’ta Ouro Preto Oteli’ni ve 1942’de Rio de Janeiro’nun bir banliyösünde kendi evini gerçekleştirmiştir. Tarihi, Barok bir mimari çevre içinde yapılan Ouro Preto Oteli’nde her zaman kullandığı betonarme sistem yerine Ouro Preto kasabasına özgü taşı ana yapı gereci olarak kullanmış, çatıyı da geleneksel bir anlayışla kiremit kaplamıştır. 1942-47’de Belo Horizonte’nin bir banliyösü olan Pampulha’da göle bakan bir tepe üstünde bir gazino, bir lokanta, göl kıyısında bir yat kulübü, kent içinde de bir kilise (Pampulha Kilisesi) gerçekleştirmiş, son üç yapının dış duvarlarını ‘azulejo’ adıyla tanınan Portekiz çinileriyle kaplamıştır. Parabolik tonozları ve heykelsi, eğimli duvarlarıyla Pampulha Kilisesi, Niemeyer’in Latin Barok mimarlığını çağın teknolojisiyle kaynaştırdığı bir yapı olmuştur. 1946’da ‘Boavista Bankası Genel Merkezi’ni, 1953’te Rio de Janeiro’da ‘Sul Amerika Hemşire Evi’ni, 1954’te Belo Horizonte’de bir okul gerçekleştirmiş, aynı yıllarda Caracas için tasarladığı ters çevrilmiş piramit biçimindeki müze binasıysa uygulanmamıştır. 1955’te Berlin’in Hansa bölgesinde gerçekleştirilecek apartman blokları tasarımı için çağrılan mimarlar arasında yer alan Niemeyer, iki yıl sonra Başkan Kubitschek tarafından yeni kurulan başkent Brasilia’nın mimari danışmanlığına getirilmiştir. Yeni görevi Niemeyer’ı mesleğinin doruğuna ulaştırmış, 1959’da Başaknlık Sarayı’nı (Alvovada Sarayı), 1962’de Adalet Sarayı’nı, 1964’te de yeni başkentin en dikkat çekici mimari kompozisyonu olan Parlamento Binaları’nı tamamlamıştır. 1964’te Fransa’ya giden Niemeyer, Brezilya’da kazandığı ün sayesinde mimari ve politik eğilimlerine yakın projeler gerçekleştirme olanağını bulmuş; kendisinin en iyi yapıtları olarak değerlendirdiği Paris Komünist Parti Merkezi (1967-72) ve Milano Mondadori Merkezi’ni (1968-75) gerçekleştirmiştir.
|
Kaynak :
M. Aydın, "Niemeyer, Oscar", Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, C.2, S.1347, Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları, İstanbul, 1997.
|
|