Zeki Sayar
1905, İstanbul
- 14.01.2001, İstanbul
|
Türk mimar.
1928’de Yüksek Mimarlık Bölümü’nden mezun oldu. İstanbul Vilayet Özel İdaresi Fen Heyeti’nde görev yaptıktan sonra serbest mimarlık yapmaya başladı. 1930’larda Güzel Sanatlar Birliği’nde çalıştı, İdare Heyetinde yer aldı, bir süre de Mimarlık Şubesi başkanlığında bulundu. 1931’de Abidin Mortaş ve A. Ziya Kozanoğlu ile Mimar dergisini yayınlamaya başladılar. 1935’ten sonra Arkitekt adını alan dergiyi 1941’e kadar Abidin Mortaş ile, sonra yalnız olarak 1980 yılı sonuna kadar 50 yıl boyunca yayınladı. 1939’da Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde vekaleten öğretim görevliliği yaptı. 1942-50 arasında T.C. Merkez Bankası İstanbul Şubesinin ve Mensucat Santral Fabrikalarının danışman mimarlığında bulundu. 1944-50 arasında 4. ve 5. seçim devrelerinde İstanbul Umumi Meclis üyeliği yaptı, imar ve bütçe komisyonlarında çalıştı. 1945-48 yıllarında Türk Yüksek Mimarlar Birliği İstanbul Şubesi başkanlığını yaptı. 1950’ye kadar Birliğin İstanbul Şubesi İdare Heyetinde çalıştı. 1954’te kurulan Mimarlar Odası’nın kurucuları arasında yer aldı. 1972’de İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Temsilciler Kurulu tarafından, Türk Mimarisi, Türk Plastik Sanatlarının yurt içinde yurt dışında tanıtılmasındaki hizmetlerine karşılık kendisine “onursal doktorluk” payesi verildi. 1981’de Mimarlar Odası tarafından kendisine “onur plaketi” verildi. 1988’de Ulusal Mimarlık Sergisi münasebetiyle yine Mimarlar Odası tarafında “mesleğe katkı başarı ödülü” verildi.
Sayar 1931 –75 yılları arasında çoğunluğu villa ve apartman gibi konutlar olan birçok yapı tasarladı ve inşa etti, proje yarışmalarında çeşitli ödüller kazandı. Ancak Sayar’ın erken Cumhuriyet dönemi sonrasındaki en önemli rolü, taviz vermeden sürdürdüğü yayıncılık mücadelesidir. 1931 yılında ilk kez yayınlanan Mimar, dil inkılabı sonrasında da 1935’den itibaren Arkitekt adıyla, 1980’de Sayar emekli olana kadar yayınına devam etti. İlk başta doküman temini ve baskı işlerinden sorumlu olanlar Mortaş ve Kozanoğlu’ydu; derginin ilk editörü de Mortaş’tı. Sayar ise mali işlerle ilgilenirdi. Ancak Kozanoğlu hemen bir yıl sonra Adana’ya, Mortaş da 1941 yılında Ankara’ya gidince, Sayar dergi işini yalnız sürdürdü. Bu dönemden sonra derginin editör sayfasında yazdıklarıyla mimarlık mesleğinin Türkiye’de karşı karşıya kaldığı her türlü problemi dile getirdi ve çözümler önerdi. Sayar derginin amacının devlete yerli mimarlığın ve Türk mimarlarının varlığını, mimarlara da mimarlığı tanıtmak olduğunu belirtirdi. Dergi tüm belediyelere ve vilayetlere gönderilerek resmi dairelere ulaşılmaya, Türk mimarları tanıtılmaya çalışılıyor, böylece onlara iş alanı açılmasına katkıda bulunuluyordu. Ama daha da önemlisi derginin yeni nesil mimarların eğitiminde ve meslek bilinçlerinin oluşmasında getirdiği katkıydı.
|
Kaynak :
E. Altan Ergut; “Zeki Sayar”, Mimarlık, S.300, s. 14, Ankara, 2001.
|
|