Paolo Verzone (1902-1986) Zaman ve Mekâna Bir Yolculuk | Arkeoloji-3: Efes

"Kendi başıma görebilirdim... ya da tanımlayabilirdim..." (P. Verzone)

19. yüzyıl sonunda, St. Jean Bazilikası’nın kurulduğu arkeolojik sit alanı modern Selçuk şehrinin yakınlarında bulundu. G. M. Sotirou tarafından yönetilen arkeolojik araştırmaların sonuçları 1922-24 yılları arasında yayımlandı. 1922-23’te bir Avusturya ekibi kazı yaptı, bunlar J. Keil tarafından yayımlandı. Avusturyalı ekibin resmi raporu 1951 yılında yayımlandı. Kazılar henüz tamamlanmamıştı ve H. Hermann tarafından sunulan rökonstrüksiyon bir hipotez olarak kaldı.

1954-56 Paolo Verzone, İTÜ adına gerçekleştirdiği "Anadolu’daki Geç Roma ve Bizans Kiliseleri Üzerine Araştırma"da St. John Bazilikası hakkında çalışma ve gözlemlerine yer verdi.

1956-58 Avusturyalı ekibin kazıları, F. Miltner yönetiminde yeniden başlatıldı. Anıtı temizlemek ve vaftizhaneyi restore etmekle sorumlu bir mimar ve iki müze yöneticisinden oluşan teknik komite kuruldu.

Paolo Verzone, 1954-56 yılları arasında gerçekleştirdiği çalışmaların sonucunda "İstanbul, Efes ve Hierapolis’te, Büyük Tonozlu 6. Yüzyıl Kiliseleri" başlıklı çalışması ve Bizans ve Ravenna Sanatı üzerine kültür kurslarından çıkan dersleri yayımladı.

1962 Son beş araştırma gezisinin sonuçları yayımlandı. Ekrem Akurgal tarafından koordine edilen restorasyonlar sürdü. Komite üyeleri artık bir mimar, bir arkeolog ve Ankara Arkeoloji Enstitüsü’nden uzmanlardan oluşmaktaydı..

1975 E. Akurgal Verzone’yi, devam eden restorasyonlar için danışman olarak davet etti. Verzone, Selçuk’a giderek yüzey araştırması ve fotoğraf çekimlerine başladı. Restoratör A. Fabbri’nin de yardımıyla, bazı Geç Ortaçağ rölyef parçalarını birleştirdi; düşen parçaları bulup yorumlayarak üç nefli salonun çatı sistemini çözümledi. 1976 yazında, neflerin iç ve dış konfigürasyonunu tamamladı ve içteki tonoza ait büyük bir parçanın kesin yerini tanımlayarak orta nef hipotezini destekledi. Danışmanlık, kilisenin iç mekânına ait yeniden yapım çizimlerinin resmen teslim edilmesiyle sona erdi.

1978-80 Verzone, araştırma sonuçlarını Papalık Roma Arkeoloji Akademisi'nin 51. ve 52. sayılarında "Efes’teki St. Jean Bazilikasının Yapım Aşamaları" başlığıyla yayımladı.


Efes, St. Jean Bazilikası'nın, Paolo Verzone tarafından yorumlanmış planı, 1978.

Efes'teki St. Jean Kilisesi restorasyon ekibinin başkanı Ekrem Akurgal'a yazılan, çeşitli düşüncelerin ve talimatların yer aldığı mektup.

Efes, bir yapıya ait teknik eskiz, 1963.

St. Jean Kilisesi'nin batı kanadı, 1961.

Efes, St. Jean Bazilika'sının kuzey kanadındaki nefte yapılan çalışmalar, 1975.

1 2