Sanal Mimarlık Müzesi (www.mimarlikmuzesi.org), Anadolu’da Selçuk döneminden kalan, anıtsal heykel nitelikli bezemesi ve benzeri olmayan yontularıyla dünya sanat tarihinde Türkiye Ortaçağ sanatının en önemli ve en görkemli yapısı kabul edilen, UNESCO Dünya Miras Listesi’ndeki Divriği Külliyesi’ni tarih ve sanatseverlerle buluşturuyor.



Mengücekoğuları’ndan Ahmet Şah ve eşi Turan Melek tarafından Sivas’ta 1228/29 tarihinde yaptırılan cami, türbe ve şifahaneden oluşan Divriği Külliyesi, İslam mimarisinde başka eşi olmayan bir üslubu yansıtır. Ustasının adından yola çıkılarak "Hürremşah’ın Heykeli" olarak da adlandırılan yapının taçkapıları, bezemelerinin heykelsi nitelikleri ve içerikleriyle özellikle dikkat çekicidir. Bezeme programı İslam sanatında görülmeyen bir dekoratif hayal ve enerjinin ifadesi olan organik bir heykel tasarımı niteliğindedir. Oturmuş bir kültür ortamında rastlanmayan bir cesaretle birbirlerinden çok farklı kökenlerden gelen motifleri yan yana getirirken motiflerin ve düzenlerin seçiminde İslami ya da İslami olmayan diye bir ayrım gözetmez, bilinen klişeleri aşar.



Prof. Doğan Kuban bu durumu yerleşmiş toplumlarla göçer toplumların simbiyotik yaşamlarından kaynaklanan bir kültürel çok kaynaklılığın en önemli gösterilerinden biri olarak kabul ediyor.



Diviriği Ulucamisi ve Şifahanesi 1985 yılında Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır. Bir başka ifadeyle insanlığın mirası olarak korunması Türkiye’nin sorumluğundadır. Ancak su ve nem yalıtımı, deprem etkileri gibi yapısal sorunların yanısıra taş malzemedeki bozulmalar yapının ciddi bir tehdit altında olduğunu göstermektedir. 1940 yılından bu yana yapılan çok sayıda onarıma karşın bu sorunlar devam etmektedir. Özellikle taçkapı bezemelerinin doğa koşularına karşı nasıl korunacağı sorunu ciddi bir tartışma konusudur.



Doğan Kuban “Cennetin Kapıları: Divriği Ulucamisi ve Şifahanesi'nde Hürremşah'ın Yontu Sanatı” adlı kitabında yapının sanatsal özelliklerini tarihsel ve toplumsal bir bağlam içinde inceliyor. 'Mimarlık Müzesi’nin bu sergisi Kuban’ın adı geçen kitabından ve yine Doğan Kuban’ın danışmanlığında Y. Mimar H. Basri Hamulu tarafından, yapının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekmek amacıyla 28 Nisan 2009 - 28 Şubat 2010 tarihleri arasında Taşkışla’daki İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde açılan ve daha sonrasında Türkiye ve dünyanın çeşitli yerlerinde ilgi gören sergide yer alan fotoğraflardan yararlanılarak hazırlandı.

Metinler:  Prof. Doğan Kuban Fotoğraflar:  Cemal Emden  Fotoğraf Sponsoru: Y. Mimar H. Basri Hamulu Hazırlayan: Neslihan Küçükaslan Sunuş Yazısı: Derya Nükhet Özer